"Aferim, Aćime!" – sam naslov izložbe je pohvala Joakimu Vujiću, budući da mu je sam knez Miloš Obrenović dao takav nadimak. Naslovom osvedočavamo našu posvećenost da prikažemo srpskog Tespisa, njegov neobičan put i pozorišno odredište koje je našao u Kragujevcu gde je osnovao prvi srpski teatar.
Aleksandar Marušić, muzejski savetnik MRTK GM
Organizacija izložbe posvećene životu i radu Joakima Vujića, u okviru obeležavanja jubileja 190 godina od osnivanja Knjaževsko-srpskog teatra u Kragujevcu
Ana Kolbjanova, Knjaževsko-srpski teatar; Roksanda Aleksić i Miloš Jurišić
Knjaževsko-srpski teatar,
Narodni muzej Šumadije u Kragujevcu
Multimedijalna izložbena postavka “Aferim, Aćime!” posvećena životu i radu oca srpskog pozorišta – Joakimu Vujiću, osmišljena je povodom proslave jubileja 190 godina od osnivanja Кnjaževsko-srpskog teatra u Кragujevcu. Izložba je trajala od 19. februara 2025, kada je upriličeno svečano otvaranje u Konaku kneza Mihaila, do 15. marta 2025. Realizovana je uz podršku Ministarstva kulture Republike Srbije. Zadatak postavke bio je da se ukaže na značaj ličnosti i dela Joakim Vujića, utemeljivača pozorišnog života u Кragujevcu i Srbiji. Izložbena postavka uključuje knjige i originalne rukopise drama, kopiju pečata Joakima Vujića, grafike, repliku odela Joakim Vujića, kostime iz njegovog komada “Fernando i Jarika” postavljenog 15. februara 1835. u okviru svečanosti prilikom donošenja Sretenjskog ustava (replike kostima su iz obnovljene predstave iz 1985), makete statueta Joakima Vujića, biste Joakima Vujića autora Nikole Кoke Jankovića. Deo postavke čini i multimedijalni segment koji se sastoji od video prezentacije dve vremenske linije – prva prikazuje najvažnije događaje iz života i rada Vujića, dok druga prati istorijat pozorišnog života u Кragujevcu od osnivanja Кnjažesko-srbskog teatra 1835. do danas. Joakimova stalna lutanja i traženja prikazana su na interaktivnoj karti njegovih putovanja. U okviru prezentacije je i snimak svečanog otvaranja spomenika Joakima Vujića ispred pozorišta u Kragujevcu povodom 150 godina od osnivanja teatra. Samo otvaranje izložbe donelo je duh prestonog Kragujevca - otpočelo je izvođenjem originalnog muzičkog dela J. Šlezingera, kapelmajstora Knjažesko-srbske bande, a posetioce je kroz izložbenu postavku vodio sam Vujić (igrao ga je glumac Nenad Vulević), koji je na duhovit način putem originalnog igrokaza predstavio „svoj“ život i rad. Izložbenu postavku pratila je i dvojezična publikacija. Cilj projekta bio je da se kroz prezentaciju života i dela Joakima Vujića, kao i kroz pregled kontinuiteta pozorišnog života u Kragujevcu doprinese prenošenju vrednosti kulture sećanja, očuvanju srpskog identiteta i kulture, ali i održivosti istorijskog i kulturnog nasleđa.
Projekat ima prevashodan značaj za nacionalno pamćenje i kulturu sećanja. Realizacijom izložbe "Aferim, Aćime!" učinjen je značajan iskorak u spajanju različitih elemenata muzejske postavke sa dosta inovativnih elemenata - dramski prikaz, izvođenje muzički rekonstruisane kompozicije originalno izvedene tokom Joakimovog boravka u Kragujevcu 1835, rekonstrukciju pozorišnih kostima prve pozorišne predstave izvedene u Kragujevcu. Izložba o počecima srpskog pozorišta istovremeno govori i o procvatu političkog, društvenog, ekonomskog i kulturnog života kako u prestonici, tako i u Kneževini Srbiji (osniva se Gimnazija, Licej, Knjažesko-serbska banda, „Novine srbske“, Tipografija, Muzeum kragujevački, donosi Sretenjski ustav... ). Elementi izložbene postavke su s toga imali dvojak zadatak - da ukažu na delo Joakima Vujića, ali i stvaranje srpske državnosti. Značajan deo izložbe i projekta čini publikacija autorke Roksande Aleksić, sastavljena od dve celine - prve koja prati istorijat Knjaževsko-srpskog teatra i pozorišni život grada, i druge koja prati život i rad Joakima Vujića. Poseban segment publikacije čine fotografije i kataloška obrada predmeta koji su bili deo izložbene postavke. Publikacija je dvojezična (srpsko/engleski) i predstavlja doprinos očuvanja nematerijalnog pozorišnog nasleđa. Tokom rada na projektu ostvarena je saradnja sa drugim ustanovama i institucijama: Narodnom bibliotekom „Vuk Karadžić“ u Kragujevcu, Galerijom Nikole Koke Jankovića, Muzejom pozorišne umetnosti u Beogradu, Arhivom Srpske akademije nauka i umetnosti, Bibliotekom Matice srpske, Pozorišnim muzejom Vojvodine, Programskim arhivom RTS-a, kao i sa pojedincima: Srđanom Stojančevim, Aleksandrom Ćeklićem i porodicama Govedarović, Ubavkić, Babić i Jurišić. Projekat je realizovan u skladu sa Strategijom razvoja kulture Republike Srbije od 2020. do 2029. godine, Strategijom očuvanja i jačanja odnosa matične države i Srba u regionu i matične države i dijaspore, Strategijom razvoja obrazovanja i vaspitanja u Srbiji do 2030. i Nacionalnom strategijom za mlade. Izložba je temelj za buduću proslavu 200 godina od osnivanja Knjaževsko-srpskog teatra i moguću stalnu muzejsku postavku o najstarijem pozorištu u Srbiji.
Aktivnosti
Publikacija "Aferim, Aćime!" koja prati izložbenu postavku, autor: Roksande Aleksić, urednik: Ana Kolbjanova. Vizuelno rešenje naslovne strane kataloga, autor: Vladimir Jerković. Publikacija je dvojezična – srpsko/engleski. Sastoji se iz dve celine: prve koja daje pregled istorijata pozorišnog života u Kragujevcu i istorijat institucionalnog pozorišta (Knjaževsko-srpskog teatra), i druge celine koja prati život i delo Joakima Vujića. Obe celine propraćene su grafičkim prilozima i fotografijama pozorišnih predstava. Poseban segment publikacije čine fotografije i kataloška obrada predmeta koji su bili deo izložbene postavke.
Fotografija dela izložbenog prostora u Konaku kneza Mihaila. Centralno vitrina sa predmetima; levo i desno na zidovima štampane na canvas platnu grafike iz knjiga Joakima Vujica ("Putešestvije po Serbiji", 1828; original knjige "Životoopisanije", 1833); biste Joakima Vujića, autor Nikola Koka Janković.
Fotografija kvinteta koji je izveo kompoziciju J. Šlezingera, na otvaranju izložbe. Aranžman i muzičku rekonstrukciju potpisuje dirigent Marko Nešić. Kompoziciju je izveo kvintet GKO "Šlezinger".
Joakim Vujić kao prvi kustos izložbe - glumac Nenad Vulević u ulozi Joakima Vujića. Dramski igrokaz su napisali Nenad Vulević i Čedomir Štajn, glumci Knjaževsko-srpskog teatra.
Glumac Nenad Vulević u ulozi Joakima Vujića. Dramski prikaz - glumac u ulozi Joakima, vodi posetioce kroz izložbu.
Dramski prikaz - glumac u ulozi Joakima, vodi posetioce kroz izložbu.
Kostim Jarike. Rekonstrukcija pozorišnog kostima iz predstave "Fernando i Jarika". Predstava je prvi put izvedena 1835, 15. februara u Kragujevcu. Rekonstrukcija je rađena na osnovu istoimene predstave izvedene povodom 150 godina od osnivanja Knjaževsko-srpskog teatra 1985. Na izložbi su takođe predstavljene rekonstrukcije kostima Fernanda iz iste predstave, kao i sam kostim Joakima Vujića, prema grafikama iz njegove knjige "Putešestvije po Serbiji", 1828.
Izložbena vitrina u koj su izloženi: kopija ličnog ukrasnog pečeta Joakima Vujića, 1813; original knjige "Putešestvije po Serbiji", 1828; original knjige "Životoopisanije", 1833; original knjige "Putešestvije po Ungariji, Valahiji, Moldaviji...", 1845; original Vujićevog rukopisa drame "Šuma Sibinjska", 1820; original Vujićevog rukopisa drame "Negri ili Ljbov ko sočelovekom svojim", 1821; skica, odlivak (negativ, pozitiv) i plaketa Joakima Vujić, autor Nikola Koka Janković.
Posetioci izložbe.
Interaktivna mapa koja prati putovanja Joakima Vujića.