%20biti%20zena%20u%20svetu%20umetnosti_0_81398100%201.jpg)
%20biti%20zena%20u%20svetu%20umetnosti_0_62851.jpg)
Danica Nikić (1895–1943):
biti žena u svetu umetnosti
Dijana Metlić, Milana Kvas,
Jelena Kovačević Vorgučin, Angelina Rodić, Jelena Janev
Spomen-zbirka Pavla Beljanskog
Danica Nikić (1895–1943): biti žena u svetu umetnosti - Otkrijmo snagu, hrabrost i viziju koja je bila ispred svog vremena. Zavirimo u „sopstvenu sobu“ jedne posebne žene, umetnice, dobročiniteljke. Vratimo je tamo gde pripada – u nacionalnu kulturnu baštinu i pružimo savremeni pogled na njenu celokupnu delatnost.
Izložba Danica Nikić (1895–1943): biti žena u svetu umetnosti organizovana je u Spomen-zbirci Pavla Beljanskog (6. april – 6. jul 2025) u saradnji sa porodicom Kovačević povodom 130 godina od rođenja ove, do sada potpuno nepoznate, novosadske slikarke. Sa ovom izložbom, Spomen-zbirka nastavlja promociju umetnika koji su stvarali u istom periodu kao i autori čija dela se u njoj čuvaju, a posebno, promociju ženskog stvaralaštva, jer četvrtinu dela u kolekciji Beljanskog čine dela umetnica. Kao slikarka, pedagoškinja i dobrotvorka, Danica Nikić je učinila mnogo na polju emancipacije žena u srpskoj sredini, ali je ostvarila i vredan likovni opus koji upotpunjuje sliku o razvoju srpskog slikarstva u periodu između dva svetska rata. Zasnovana na monografiji Danica Nikić – slikar, pedogog, dobročinitelj dr Vere Jovanović (1933–2025), izložba takođe doprinosi afirmaciji umetnica aktivnih na novosadskoj kulturnoj sceni tokom prve polovine 20. veka. Koncept izložbene postavke obuhvatao je tri celine: prva je posvećena uglednoj građanskoj porodici Nikić u kojoj je Danica stasavala, posebno bliskim vezama sa ocem Jovanom i sestrom Ankicom sa kojom je aktivno učestvovala u umetničkom i društvenom životu Novog Sada. Centralni deo postavke otkriva publici izbor od 50 slika i crteža iz Daničinog sačuvanog likovnog opusa od preko 130 radova uglavnom intimnog formata u različitim tehnikama. U završnom izložbenom segmentu predstavljeni su pedagoški i dobrotvorni rad ove izuzetno humane žene, ali i načini na koje su se žene borile za poboljšanje svog društvenog položaja, prava na obrazovanje i javno istupanje. Praćena bogato ilustrovanim studijskim katalogom prema dizajnu Veljka Damjanovića, izložba je ukazala na mogućnost povezivanja celokupnog opusa Danice Nikić s glavnim tokovima razvoja nacionalne umetnosti između dva svetska rata. S tim u vezi, pridruživanje još jednog imena umetnice, dobrotvorke i pedagoškinje, ukazuje na značaj žena za kulturni razvoj i emancipaciju ženske populacije Novog Sada u vremenu muške dominacije.
Projekat posvećen Danici Nikić (1895–1943) višestruko je značajan za kulturni život Novog Sada, njegovu istoriju i šire, srpsku nacionalnu kulturnu istoriju XX veka. Otkrivajući višestruko značajnu deltanost jedne žene, između dva svetska rata, njen slikarski, dobrotvorni i edukativni rad, projekat je u više faza i na različite načine približio Danicu Nikić lokalnoj sredini, širokoj javnosti, kao i stručnoj publici. Prvobitno, Danica Nikić predstavljena je na Naučnoj konferenciji „ARSFID“ novembra 2024. godine (https://arsfid.edu.rs/odrzana-naucna-konferencija-arsfid/), a u decembru iste godine objavljena je monografija dr Vere Jovanović, Danica NIkić: pedagog, slikar, dobročinitelj kao rezultat višedecenijskog predanog istraživačkog rada ostvarenog u međusobnoj saradnji između autorke monografije i naslednika Danice Nikić, porodice Kovačević. Kao kruna projekta, 6. aprila otvorena je izložba Danica Nikić (1895–1943): biti žena u svetu umetnosti u Spomen-zbirci Pavla Beljanskog, koju potpisuje višečlani autorski tim, koji je u naredna tri meseca ličnost i delo Danice Nikić predstavljao publici Novog Sada kroz stručna vođenja, predavanja i kreativne radionice namenjene najmlađima. Na taj način je, u dužem vremenskom periodu od preko dve godine, Danica Nikić sistematski uvođena u kulturnu istoriju Novog Sada i šire, Srbije, gde joj pripada zasluženo i istaknuto mesto. Kao članica brojnih dobrotvornih udruženja, ona je odigrala jednu od ključnih emancipatorskih uloga u Dobrotvornoj zadruzi Srpkinja Novosatkinja, ostavila znamenit trag u obrazovnim institucijama Novog Sada gde je školovala brojne generacije devojaka pripremajući ih za aktivni život u Vojvodini i nenametljivo, ali jasno, uspela da se uklopi u dominantne slikarske tokove srpske moderne umetnosti. Restauracijom njenih slikarskih dela, kao i radova na papiru, učinjen je ogroman napor da se ovo delo u privatnom posedu porodice zaštiti od erozije vremena, dok se vredna epistolarna građa (pisma oca Jovana Rapajića Danici Nikić) nalaze u posedu Eparhije Bačke i već su učinjena dostupnim u knjizi Pisma oca Jovana Rapajića (izdavač Beseda, Novi Sad).
Aktivnosti
Vera Jovanović, Danica Nikić: pedagog, slikar, dobročinitelj, SZPB, Novi Sad 2024. Uz pregršt reprodukcija u pregledno i utemeljeno pisanoj monografiji, istorija umetnosti dobila je tekst vredan pažnje, posvećen opusu koji može biti dalje valorizovan, analiziran i integrisan u šire okvire nacionalne i evropske istorije likovnih umetnosti. Delo Danice Nikić otkriveno je i obrađeno zahvaljujući zajedničkim naporima njenog sestrića Bogdana Kovačevića, i dr Vere Jovanović, istoričarke umetnosti. Bogatstvo delovanja složene ličnosti Danice Nikić, upućuje i na mogućnost istraživanja društvenog angažmana koji su žene ostvarivale u prvoj polovini XX veka u Novom Sadu i šire, vojvođanskoj sredini, boreći se za svoju emancipaciju i unapređenje položaja u javnom životu. Zbog pionirskog značaja koji ima tekst dr Vere Jovanović, kao i gotovo neverovatne činjenice da je u trećoj deceniji XXI veka moguće otkriti potpuno novu ličnost i njen bogati stvaralački opus, ova monografija Spomen-zbirke Pavla Beljanskog nesumnjivo predstavlja jedan od izdavačkih poduhvata 2024. godine.
Vera Jovanović, Danica Nikic: pedagog, slikar, dobrocinitelj
Metlić, Dijana, Rodić, Angelina, Danica Nikić (1895–1943): Biti žena u svetu umetnosti, Spomen-zbirka Pavla Beljanskog, Novi Sad 2025. Katalog posvećen Danici Nikić (1895–1943), autorki Dijane Metlić i Angeline Rodić osvetljava život i stvaralaštvo umetnice koja je delovala u vremenu ograničenih mogućnosti za žene u umetnosti. Kroz izbor radova, arhivske građe i interpretativnih tekstova, izložba prati njen umetnički razvoj, obrazovanje i profesionalne izazove sa kojima se suočavala. Poseban akcenat stavljen je na njen doprinos modernim tokovima u slikarstvu, kao i na ličnu hrabrost i istrajnost u oblikovanju sopstvenog umetničkog izraza. Katalog takođe kontekstualizuje njen rad unutar šireg društvenog i kulturnog okvira prve polovine XX veka, ukazujući na položaj umetnica i mehanizme njihove marginalizacije. Danica Nikić se ovim projektom vraća u fokus istorije umetnosti kao značajna, ali nepravedno zapostavljena autorka, čije delo danas dobija novo čitanje i savremenu relevantnost.
Promocija monografije dr Vere Jovanović, Danica Nikić: pedagog, slikar, dobročinitelj, SZPB, Novi Sad 2024, 15. maj 2025. Zahvaljujući istraživačkom poduhvatu Vere Jovanović, prve upravnice Spomen-zbirke, a imajući u vidu značaj Novog Sada kao centra kulturnih dešavanja Srba u Vojvodini kao i dodirne tačke muzejskih zbirki i porodičnog narativa diplomate i kolekcionara Pavla Beljanskog sa ovim gradom, ovo izdanje posvećeno je Danici Nikić, slikarki čiji su život i delovanje tesno povezani sa razvojem kulture Novog Sada. Publikovanjem knjige o Danici Nikić, Spomen-zbirka nastavlja sa promocijom ženskog stvaralaštva, ukazujući na značaj još jedne heroine modernog doba. Monografija je objavljena povodom 130 godina od rođenja slikarke, a njenim predstavljanjem u 2025. godini skrenuta je pažnja javnosti na vrednosti i posledice ženskog aktivizma u društvenoj istoriji srpskog naroda. Na promociji monografije govorile su: prof. emeritus Irina Subotić, prof. dr Dijana Metlić, prof. mr Jelena Kovačević Vorgučin i mr Milana Kvas, muzejska savetnica.
https://beljanskimuseum.rs/danica-nikic-pedagog-slikar-dobrocinitelj/
https://www.instagram.com/p/DJtbmcSIs5J/?img_index=1
Danica Nikić i njen dobrotvorni rad, predavanje mr Milane Kvas, 8. maj 2025. Altruizam i posvećenost zajednici prepoznatljive su osobine novosadske umetnice i pedagoškinje Danice Nikić. Odrastajući u Budimpešti gde je završila bolničarski kurs 1913, ona je već na početku Prvog svetskog rata radila na zbrinjavanju ranjenika. Učestvovala je u aktivonstima novosadskih i jugoslovenskih dobrotvornih društava, kulturnih i sportskih udruženja, klubova i humanitarnih organizacija (Matica srpska, Planinarsko udruženje „Fruška gora”, Podmladak Crvenog krsta, Francuski klub). Od 1927. predaje u Državnoj ženskoj građanskoj školi gde je kao razredni starešina izvela generacije devojaka koje će se uskoro uključiti u društveni život Novog Sada. Po ličnom izboru i volji umetnice, njeno slikarstvo ostalo je u senci pedagoškog i humanitarnog rada. Posle očeve smrti 1930, predala se dobrotvornom radu, pomažući školovanje siromašnih, nadarenih studenata. Među njima, izdvojio se protosinđel Jovan (Branko) Rapajić čije je obrazovanje i intelektualni napredak finansijski pomagala sve do svoje smrti.
Autorsko vođenje kroz izložbu, prof. dr Dijana Metlić, 22. maj 2025. Do 2024. godine gotovo se ništa nije znalo o stvaralaštvu Danice Nikić, srpske umetnice, dobročiniteljke i pedagoškinje iz Novog Sada. Iako je tokom vođenja kroz izložbu dr Dijana Metlić tumačila odabrana dela Danice Nikić u intimističkom ključu, jednoj od dominantnih likovnih estetika četvrte decenije 20. veka, ona je ukazala na mogućnost povezivanja slikarkinog celokupnog opusa sa glavnim tokovima razvoja nacionalne umetnosti između dva svetska rata. Otkrivanje još jednog imena umetnice, dobročiniteljke i pedagoškinje ukazuje na značaj žena za kulturni razvoj i emancipaciju ženske populacije Novog Sada u vremenu muške dominacije. Deo autorskog vođenja posvećen je i dobrotvornom radu Danice Nikić, te njenoj važnoj ulozi u prevođenju knjiga, pisanju polemičkih tekstova i zalaganju za očuvanje nacionalne srednjovekovne baštine, zahvaljujući kontaktu sa ocem Jovanom Rapajićem, o čijem se školovanju i obrazovanju lično starala gotovo petnaest godina.
Postavka izlozbe - Danica Nikic (1895-1943) biti zena u svetu umetnosti_0.93409900 1774613419.pdf
Emancipatorska uloga Dobrotvorne zadruge Srpkinja Novosatkinja, predavanje kustoskinje Angeline Rodić, 29. maj 2025. Osim što je je ostvarila vredan likovni opus, Danica Nikić je učinila mnogo i na polju emancipacije žena u srpskoj sredini posebno naglašavajući značaj njihovog prava na sticanje znanja i negovanja samostalnog stvaralačkog izraza.Tokom života bila je članica brojnih udruženja (Dobrotvorne zadruge Srpkinja Novosatkinja, Matice naprednih žena, Ženskog saveza, Jadranske straže). Za 65 godina postojanja i rada Dobrotvorne zadruge udružene žene Novog Sada (1880–1945) postale su, pre svega kroz humanitarni rad, važan činilac u razvoju društva, pomažući ne samo svojim članicama, već i široj zajednici. Zahvaljujući aktivnostima Dobrotvorne zadruge Daničino slikarstvo prvi put je predstavljeno javnosti najverovatnije 1929. na izložbi Zadruge, u čijoj je organizaciji učestvovala njena sestra Ankica. Danica je nesumnjivo izlagala svoje radove 1933. na izložbi organizovanoj povodom obeležavanja pedesetogodišnjice Zadruge u Palati Habag u centru Novog Sada.
Danica Nikić: aktivizam i ženski kanon, ma Vera Kopicl, 5. jun 2025. U okviru programa izložbe Danica Nikić (1895–1943): biti žena u svetu umetnosti održano je predavanje MA Vere Kopicl „Danica Nikić: aktivizam i ženski kanon“. Pedagoški i aktivistički rad Danice Nikić, na tragu feminističke borbe za prava na obrazovanje i stvaranje ženske kulturne elite, potisnuo je njenu poziciju na umetničkoj sceni. Delovanje ove umetnice u javnoj sferi ne treba posmatrati samo u kontekstu međuratnog modernizma sa umetničkim praksama koje uključuju i odrednice ženskog kanona, nego i u istorijskim prelomnim tačkama emancipatorske građanske kulture Novog Sada početkom 20. veka.
Kreativni programi za najmlađe Tokom trajanja izložbe, održane su tri dečije radionice pod nazivom „Dodir s prirodom Danice Nikić“. Deca su primenom raznolikih materijala i istraživanjem njihovih tekstura stvarala inspirisana prirodom u delima Danice Nikić. Radionicu su vodile prof. mr um. Jelena Kovačević Vorgučin (AUNS) i prof. dr um. Jelena Janev (FTN NS), koje potpisuju dizajn izložbe. Još tri radionice za decu održane su u okviru manifestacije „Novosadsko dečije leto“, pod vođstvom Angeline Rodić, Julijane Stojsavljević, Bele Benišek, Tijane Zorić i Aleksandre Lene Popov. Teme radionica – „Mojih ruku delo“, „Pored reke, u hladu šume“, „Pozdrav iz Novog sada“ – omogućile su deci da nauče osnove veza, savladaju veštinu pravljenja „maketa“ pejzaža od različitih materijala i izradu razglednica po uzoru na Daničine ilustrovane dopisnice te pravljenje suvenira, koje su zatim poklanjali svojim drugarima.
Mediji i publika Značajnu podršku u promociji izložbe i celokupnog projekta pružili su brojni mediji. Među sadržajnijim osvrtima na izložbu izdvajaju se emisija emitovana na kanalu Brainz Art u kojoj su o izložbi govorile autorke postavke, muzejska savetnica Spomen-zbirke Pavla Beljanskog, mr Milana Kvas i naslednica Danice Nikić, prof. Mr um. Jelena Kovačević Vorgučin. Takođe, značaj širine različitih aspekata humanitarnog i umetničkog aktivizma Danice Nikić stavljen je u širi kulturni kontekst zahvaljujći organizovanim vođenjima kroz postavku na ruskom jeziku od strane studentkinja Akademije umetnosti u Novom Sadu, Alene Itan Katurove i Natalije Ašasove.
Diseminacija projekta Život i delo Danice Nikić predstavljeni su u okviru projekta „Istorija i identitet umetnice u srpskoj modernoj umetnosti – stvaranje izvora za naučnu i umetničku transpoziciju“ – projekat ARSFID [Ars-Femina-Identitas]. Ovaj projekat predstavlja prvu digitalnu, otvorenu bazu podataka o srpskim umetnicama 20. i 21. veka, platformu koja omogućava dostupnost relevantnih, stručnih podataka o značajnim ličnostima i umetničkim fenomenima u srpskoj kulturi i umetnosti. Prisustvo Danice Nikić u ARSFID projektu, uz publikacije o ovoj umetnici objavljene u Spomen-zbirci Pavla Beljanskog, predstavlja važan studijski materijal ne samo za upoznavanje javnosti o doprinosima Danice Nikić na vojvođanskoj kulturnoj sceni u prvoj polovini XX veka, već i za dalja proučavanja važnih društvenih i umetničkih tokova u nacionalnoj istoriji razmatranog perioda. Takođe, Danica Nikić je uključena i u obrazovne kurikulume, s obzirom da se delo ove slikarke od prošle godine proučava na Master studijama Akademije umetnosti Novi Sad.