teren_0.82494900 1648228319.jpg

Pripremne aktivnosti pre svega su podrazumevale terensko istraživanje tj. obilazak svakog lokaliteta i uspostavljanje saradnje sa lokalnim ustanovama kulture i pojedincima čiji su fokus itraživanja upravo ovi industrijski lokaliteti. Tokom obilaska, lokaliteti su fotografisani i kroz razgovor sa saradnicima ostvaren je uvid u potencijalni izložbeni materijal. Saradnja je uspostavljena sa Muzejom rudarstva i metalurgije u Boru, Bibliotekom u Boru, Narodnim muzejom u Leskovcu, Muzejom Stara Livnica u Kragujevcu, Rudarsko-geološkim fakultetom u Beogradu, ali i aktivistima Stevanom Golubovićem koji se bavi istraživanjem Elekstronske industrije Niš i Branislavom Markušem koji se bavi istraživanjem Poljoprivrednog kombinata Servo Mihalj u Zrenjaninu. Eksponati su pozjamljeni upravo iz ovih ustanova i iz privatnih zbirki pojedinica, ali i Muzeja nauke i tehnike i Muzeja Jugoslavije. Istraživanje arhivskog, foto i video materijala u najvećoj meri vršeno je u Arhivu Jugoslavije, Filmskim novostima i Programskom arhivu RTS-a, kao i u gorenavedenim ustanovama.

Promotivni videi_0.32515000 1648228320.jpg

Kao deo promotivne kampanje neposredno pred otvaranje izložbe, u saradnji sa firmom “Prosound”, snimljeno je pet kratkih videa na kojima je zabeleženo recentno stanje industrijskog nasleđa na pet lokaliteta pokrivenih projektom, kao i kratke izjave saradnika “sa terena”, Stevana Golubovića iz Niša, Mire Ninošević iz Leskovca, Branislava Markuša iz Zrenjanina, Marije Milošević iz Kragujevca i Dragana Stojmenovića iz Bora. Videi su prezentovani na društvenim mrežama i you tube kanalima muzeja, a mogu ih videti i posetioci izložbe u Muzeju Jugoslavije. Deo iste aktivnosti jeste i strimovanje uživo radova na postavci u Muzeju nauke i tehnike, što su mogli videti posetioci Muzeja Jugoslavije između dva otvaranja (1. i 7. decembra 2021.)

https://www.youtube.com/watch?v=KzDR26IMt9M

 

https://www.youtube.com/watch?v=uJapqZiKIY4

 

https://www.youtube.com/watch?v=3_xJkwVZAwE

 

https://www.youtube.com/watch?v=2PROJXl7Wj0

 

https://www.youtube.com/watch?v=AvKz8tlnr9I

Izlozba MJ_0.13537200 1648228320.jpg

Izložba u Muzeju Jugoslavije otvorena je 1. decembra 2021. Preko izabranih lokaliteta prikazani su brojni fenomeni koji se vezuju za proces industrijalizacije, pri čemu smo se fokusirali na industriju posmatranu kroz prelamanje složenih, pre svega, društvenih i političkih odnosa, poput uloge kapitala, položaja radničke klase, radničkog standarda i veze industrije i nauke. Izložbeni materijal čine industrijski proizvodi, modeli i mašine, umetnički radovi, fotografije i video materijal. Poseban segment izložbe predstavlja višekanalna instalacija umetnice Deane Petrović, kojom je predstavljen bogati arhivski video i fotografski materijal o ovih pet ind. lokaliteta. Posle produženja zbog interesovanja publike, izložba će trajati do kraja maja 2022. Do 25. marta videlo ju je oko 13300 posetilaca.

izlozba_0.99003900 1648228319.jpg

Izložba u Muzeju nauke i tehnike otvorena je 7. decembra 2021. godine. Postavku je činilo istih pet celina, tj. industrijskih lokaliteta kao i u Muzeju Jugoslavije, s tim što je u Muzeju nauke i tehnike fokus bio sam razvoj industrije prikazan kroz razvoj tehnike, tehnologije i proizvodnje kao i uticaj industrije na okolinu pre svega na razvoj gradova i okolni pejzaž. Izložbeni materijal čine različite manšine, uzorci sirovina i proizvoda iz predstavljenih fabrika, uzorci minerala iz Bora i Majdanpeka kao i fotografije. Svaki lokalitet predstavljen je i video radom umetnice Deane Petrović koji je u Muzeju Jugoslavije predstavljen kao višekanalna instalacija. Izložba je trajala do 15. marta i videlo ju je više od 8000 posetilaca.

vodjenje_0.20586900 1648228320.jpg

Tokom trajanja izložbe u Muzeju nauke i tehnike i u Muzeju Jugoslavije održan je veći broj vođenja kroz izložbu. Autorska vođenja organizovana su vikendom i podrazumevala su vođenje autora kroz celu izložbu, a tokom januara i februara organizvana su i specijalna vođenja posvećena svakom od lokaliteta, na kojima su saradnici iz Bora, Leskovca, Zrenjanina i Niša predstavili lokalitete koji su predmet njihovog istraživanja.

Pesnicka radionica_0.14982300 1648228321.jpg

MESTO PESNIKA U RADNIČKOM STROJU – Poetska radionica za savremene radnike Radionica za pesnike-amatere rođene u SFRJ, koju je osmislila i vodila pesnikinja Maša Seničić, odžana je u Muzeju Jugoslavije, 5. i 6. februara 2022. godine. Radionica je zamišljena kao zajednički prostor u kojem se piše poezija inspirisana motivima nekadašnjih radničkih pesama i gde se stvara eksperimentalni poetski materijal uz upotrebu postojećih arhivskih i istorijskih tekstova. Tokom dvodnevnog susreta učesnici su čitali i razgovarali o radnoj snazi i o snazi poezije, o poeziji radnika i o poeziji kao radu. Do kraja godine planira se štampa i publikovanje pesama i tekstova napisani tokom radionice.

https://youtu.be/aqqe4lIMUPw

panel_0.03618500 1648228320.jpg

O FABRIKAMA I GRADOVIMA – panel diskusija o industrijskom nasleđu u Srbiji Panel diskusija održana je u Muzeju nauke i tehnike 9. marta 2022. godine. Učesnici diskusije bili su Ada Vlajić i Rifat Kulenović, deo autorskog tima iz Muzeja nauke i tehnike i Žaklina Glogorijević, urbanistkinja, dok su moderatori bili Snežana Ristić, arhitekta i Radonja Leposavić, istoričar umetnosti. Osnovna tema diskusije bila je veze industrije i urbanizma, odnosno fabrika/industrijskih kompleksa i gradova. Postavljena su pitanja o uticaju industrije na razvoj gradova tokom 19. i u prvoj polovini 20. veka i u kojoj meri je ovaj odnos promenjen nakon Drugog svetskog rata i još jedanput tokom i nakon procesa deindustrijalizacije, kao i pitanje budućnosti industrijskog nasleđa u kontekstu urbane reciklaže i regeneracije.

katalog_0.15016600 1648228321_0.48908700 1648244854.jpg

Uz izložbu je štampana i publikacija „O fabrikama i radnicima: Industrijsko nasleđe Srbije“ koja se sastoji od šest autorskih tekstova različitih istraživača i uvodnih tekstova autora izložbe i direktora dva muzeja. Uvodnu reč dali su direktorka Muzeja Jugoslavije Neda Knežević i v.d. direktora Muzeja nauke i tehnike Zoran Lević ističući značaj saradnje ove dve insitucije, kao i i značaj očuvanja industrijskog nasleđa. Tekst O fabrikama i radnicima je osvrt na izložbu, njenu tematiku, koncepciju i strukturu. Autori stručnih tekstova su dr Jelena Rafailović, dr Tanja Petrović, dr Dragomir Bondžić, dr Saša Mihajlov, mr Rifat Kulenović i Ada Vlajić, MA koji su u svojim radovima dali istorijski pregled razvoja industrije i predstavili različite fenomene vezane za industriju i industrijsko nasleđe poput veze industrije i školstva, lokalne zajednice, urbanizma, deindustrijalizacije, kulture sećanja i industrijske arheologije.

https://www.muzejnt.rs/file/116