Muzej naivne i marginalne umetnosti Beograd/ Jagodina
www.mnmu.rs
https://www.facebook.com/muzejnaivneimarginalneumetnosti
Instagram: MuseumOfNaïveAndMarginalArt
U godini velikog jubileja ustanova je nastavila da realizuje značajne i umetnički relevantne projekte, potvrđujući visok profesionalni nivo delovanja i intenzivniju integraciju sa lokalnom zajednicom.
Za Muzej naivne i marginalne umetnosti, 2025. bila je godina snažnog razvoja, vidljivih rezultata i strateških iskoraka. Izložbena delatnost, kao najprepoznatljiviji segment rada ustanove, oblikovana je kroz dinamičan i pažljivo koncipiran program koji istovremeno afirmiše savremenu umetničku praksu i valorizuje kulturno nasleđe. Realizacijom brojnih izložbi Muzej je dodatno osnažio svoju prisutnost i dostupnost različitim publikama. Posebno mesto zauzima organizacija Četvrtog trijenala “Ekscentrici”, koji je prerastao u platformu za promišljanje savremenog umetničkog stvaralaštva izvan dominantnih tokova. Ova manifestacija potvrdila je opredeljenje Muzeja ka istraživanju i redefinisanju pojma „margine“, posmatrajući ga kao prostor inovacije, autentičnosti i kreativne slobode. Time Muzej aktivno učestvuje u savremenim diskusijama o granicama i mogućnostima umetničkog izraza. U 2025. napravljen je pomak i u dodatnom širenju razgranate mreže saradnika. Izašlo se iz institucionalnog kruga i autorski tim izložbe “Lazar Vujaklija- Protest prema sebi”, okupio je preko 20 institucija iz Srbije, kao i Narodni muzej Crne Gore. Kroz kontinuiranu saradnju sa srodnim institucijama i stručnjacima iz različitih oblasti, Muzej razvija model rada zasnovan na profesionalnoj izvrsnosti. Izložbeni i edukativni programi osmišljavaju se kao fleksibilne i interaktivne platforme koje podstiču razmenu znanja, ideja i iskustava, stvarajući prostor za susret umetnosti, teorije i publike. Ovakav pristup pozicionira Muzej kao savremenu i relevantnu instituciju koja ne samo da čuva i predstavlja umetnost, već aktivno oblikuje kulturni prostor. Povezujući tradiciju i savremenost, lokalni kontekst i šire umetničke tokove, Muzej postaje mesto dijaloga, kritičkog promišljanja i generisanja novih kulturnih vrednosti.
Muzej naivne i marginalne umetnosti je u 2025. godini nastavio sa dinamičnom i ambicioznom produkcijom programa i izložbi, u dva muzejska prostora, Galeriji Muzeja naivne i marginalne umetnosti u Jagodini i Salonu Oto Bihalji-Merin u Beogradu. Naglasak programske aktivnosti u 2025. godini bio je na realizaciji izložbe “Lazar Vujaklija – protest prema sebi”, prve sveobuhvatne institucionalne retrospektive ovog značajnog umetnika, organizovanju međunarodnog takmičenja Četvrti Trijenale “Ekscentrici”, kao pregled umetničkih praksi koje nastaju izvan dominantnih tokova savremene umetnosti. U godini za nama, MNMU je bio finalista prestižne evropske nagrade European Museum Academy Awards (EMA) 2025, koja se ove godine održala u Budimpešti, što predstavlja veliko priznanje i potvrdu posvećenog rada i nastajanja da čuva, prati i predstavlja umetnost koja nastaje izvan zvaničnih institucionalnih okvira. Paralelno su realizovane izložbe istaknutih umetnika, uz kontinuirano unapređenje aktivnosti usmerenih ka sistematskom praćenju i prezentaciji savremene umetničke prakse i teorije. Muzej je ostvario značajnu međuinstitucionalnu saradnju sa obrazovnim, kulturnim i turističkim organizacijama, dok su kustosi aktivno učestvovali u radu stručnih udruženja i na naučnim i stručnim skupovima u zemlji (ICOM Srbija i Muzejskom društvu Srbije), čime je dodatno potvrđena profesionalna vidljivost i relevantnost ustanove.
Aktivnosti
Snaga volje–motivi borbe i molitve u umetničkim radovima iz zbirke MNMU Izložba Snaga volje–motivi borbe i molitve u umetničkim radovima iz zbirke MNMU realizovana povodom dana državnosti Republike Srbije–Sretenja, prikazala je da se umetnost samoukih najdirektnije inspirisala iskonskim motivima borbe ljudskog bića sa nedaćama koje je život donosio. Kroz odabrana dela istaknuti su borba i molitva kao univerzalni motivi istorije i ličnog traganja za smislom i dostojanstvom. Posebno mesto na izložbi zauzelo je monumentalno delo Kosovski boj Janka Brašića, u kojem se istorijski narativ prepliće sa ličnim doživljajem epske tradicije. Skulpturalni segment izložbe predstavljen je radovima Dragutina Aleksića, Bogosava Živkovića. Izložba je, kroz pažljivo odabrane radove iz zbirke MNMU, pokazala da je upravo snaga volje bila pokretač koji je održao čoveka kroz istorijske i lične nedaće, ali i omogućio samoukim umetnicima da istraju u stvaranju, ostavljajući iza sebe autentična svedočanstva o borbi, veri i dostojanstvu ljudskog postojanja.
Jan Knjazovic – 100 godina od rođenja pionira naive U savremenom trenutku, nakon više od jednog veka od pojave umetnosti samoukih slikara, otvara se potreba za njenom novom valorizacijom i stručnijim pristupom tumačenju i klasifikaciji naivne umetnosti. Među prvim i najznačajnijim predstavnicima ovog pravca ističu se umetnici iz okoline Kovačice, čiji je opus nezaobilazan u istoriji naivne umetnosti. Umetnik Jan Knjazovic, rođen u Kovačici, čije stvaralaštvo odlikuju vedre teme, naglašena kolorističnost i česti noćni prizori u ultramarin plavoj boji. Njegovo najpoznatije delo Dečji ples iz 1954. godine steklo je izuzetno priznanje, našavši se i na poštanskoj marki iz serije Jugoslovenska umetnost. Izložba je realizovana u saradnji sa brojnim institucijama: Muzejom savremene umetnosti u Beogradu, Muzejom Jugoslavije, Narodnim muzejom Pančevo, MZ Kovačica, Galerijom naivne umetnosti u Kovačici, OŠ „Mlada pokolenja “, kao i pozajmice iz privatnih kolekcija. Savez filatelista Srbije poklonio je seriju poštanskih maraka sa reprodukcijom Dečjeg plesa.
150 minuta TV PRVA - Izložba slika Jana Knjazovica u MNMU u Jagodini (TV KCN 28.02.2025)
https://mnmu.rs/izlozbe/jan-knjazovic-100-godina-od-rodjenja-pionira-umetnosti-naive/
https://www.danas.rs/kultura/izlozba-jan-knjazovic-jagodina/
https://www.politika.rs/sr/clanak/669171/sto-godina-od-rodenja-pionira-umetnosti-naive
https://www.telegraf.rs/teme/jan-knjazovic
https://www.euronews.rs/tema/167320/jan-knjazovic-slike
https://radar.nova.rs/kultura-radar/izbor-urednika-nedeljnik-radar-50/
Fantom slobode - Jovan Marinković Prva samostalna izložba umetnika Jovana Marinkovića u Muzeju naivne i marginalne umetnosti, pod nazivom Fantom slobode – Jovan Marinković. Na izložbi je predstavljeno ukupno 60 radova – 38 slika i 22 crteža, pratio je i dvojezični katalog. Marinković kao obrazovan autor, pod čim se podrazumeva ne samo akademsko obrazovanje koje je stekao na akademiji likovne umetnosti, nego šire, obrazovanje nastalo iz potrebe da pronađe teoretsko uporište za sopstvene stavove o umetnosti. Identifikovao se kao aktivan učesnik u procesu pozicioniranja opusa koji stvara odbijajući da globalni procesi i odluke drugih odrede sudbinu njegovog umetničkog rada. Slikarstvo Jovana Marinkovića istražuje egzistencijalna stanja i granice slobode kroz složen, tehnički razvijen vizuelni izraz. Njegovi radovi prizivaju svet podsvesnih energija, sablasti i hijerarhija moći, oslanjajući se na nasleđe nadrealizma, automatizma i asocijativnog mišljenja. Nakon Jagodine, izložba je od septembra do oktobra 2025. godine bila prikazana u Salonu Oto Bihalji-Merin.
https://mnmu.rs/izlozbe/jovan-marinkovic/
https://fermarket.rs/fantom-slobode/
https://krusevacgrad.rs/jovan-marinkovic-kao-fantom-slobode-u-jagodini/
https://www.serbia.travel/sr-lat/news/otvaranje-izlozbe-jovan-marinkovic-fantom-slobode-salon-obm/
https://nova.rs/kultura/jovan-marinkovic-izlaze-u-muzeju-naivne-i-marginalne-umetnosti/
https://www.037info.net/izlozba-slika-jovana-marinkovica-fantom-slobode/
https://www.tanjug.rs/tema/55079/jovan-marinkovic
https://nova.rs/kultura/intervju-jovan-marinkovic-sloboda-u-umetnosti-je-sustina/
Dušan Jevtović – 100 godina od rođenja velikana naive Izložbom Dušan Jevtović – 100 godina od rođenja velikana naive, muzej je želeo da prikaže zreli umetnički opus umetnika kog karakterišu gusto komponovane scene kolektivnog života — svadbe, sahrane, proslave i svakodnevni rad ljudi — u kojima „mali čovek” ima centralno mesto. Pojavom umetnosti naive tridesetih godina prošlog veka, kao nove umetničke realnosti na svetskoj umetničkoj sceni, profilisalo se nekoliko značajnih centara koji su, poput svojevrsnih umetničkih laboratorija, iznedrili neka od najvažnijih imena ovog pravca. Ipak, postojala je i nekolicina umetnika koji su svoj likovni izraz formirali nezavisno od neposrednih uticaja određenih umetničkih grupa, među kojima se izdvaja Dušan Jevtović, svetski klasik, zastupljen u brojnim enciklopedijama naive, čija se dela danas nalaze u mnogim muzejima, galerijama i privatnim kolekcijama širom sveta. On je jedan od najzaslužnijih umetnika za postavljanje visokih kriterijuma po kojima se danas vrednuje naivna umetnost.
https://mnmu.rs/izlozbe/dusan-jevtovic-100-godina-od-rodjenja-velikana-naive/
https://www.seecult.org/dogadjaji/dusan-jevtovic-ja/
https://www.rts.rs/vesti/srbija-danas/5736285/.html?print=true
https://www.rts.rs/lat/radio/radio-beograd-2/5734597/dnevni-magazin-kulture.html
Četvrti Trijenale Ekscentrici Trijenalni pregled umetnosti van dominantnih centara u Muzeju naivne i marginalne umetnosti ima dugu tradiciju – od Salona, šesnaest Bijenala do međunarodnog Trijenala koji se održava od 2016. godine, sa fokusom na autsajderske i nekonvencionalne umetničke prakse. Četvrti Trijenale Ekscentrici predstavio je 119 dela 55 umetnika iz 16 zemalja, otvarajući prostor za glasove sa margine i autore koji stvaraju iz lične potrebe. Izložba istražuje značenje ekscentričnosti danas, preispitujući odnos centra i periferije, mejnstrima i margine, kao i institucionalne i vaninstitucionalne potvrde umetnosti. Radovi pojedinih umetnika bave se političkim i društvenim pitanjima, transformacijama identiteta, pejzaža i sveta koji nas okružuje, dok drugi kroz vizije nesvesnog i imaginarnog uvode anđele, biblijske figure, utvare i fantastična bića. Pojavljuju se i neobični, monstruozni likovi koji, iako ne deluju preteće, postaju metafora savremenog vremena. Izložba je predstavljena i u Salonu Oto Bihalji-Merin u Beogradu.
https://mnmu.rs/izlozbe/cetvrti-trijenale-mnmu-ekscentrici/
https://lookerweekly.com/najavljujemo/cetvrti-trijenale-muzeja-naivne-i-marginalne-umetnosti/
https://www.politika.rs/scc/clanak/695903/trijenale-ekscentrici-u-jagodini
https://nova.rs/kultura/ekscentrici-u-salonu-oto-bihalji-merin/
https://www.vesti.rs/Jagodina/BEOGRAD-Trijenale-Ekscentrici-23-oktobra-2.html
Slobodan Štetić 50 + godina umetničkog rada Muzej naivne i marginalne umetnosti je ove godine obeležio šezdeset i pet godina postojanja. Doslednost u izgradnji i održavanju muzeoloških standarda kojima se vrednuje umetnost nastala izvan umetničkih centara činila je osnovnu dimenziju njegovog postojanja. Kao veoma značajan izdvajao se i segment umetničke i dokumentarne fotografije autora čija dela muzej prezentuje i čuva. Izložbom Slobodan Štetić 50+ obeležili smo jubilej pedeset godina umetničkog rada ovog višestruko nagrađivanog grafičkog dizajnera, simbolično je doveden u dijalog profil muzeja sa autorom čija su grafička rešenja ugrađena u vizuelni profil ove institucije. Kako je dizajn uticao na poruku koju je muzej želeo da pošalje, bilo je ilustrovano pregledom muzejskih publikacija i izložbenih plakata. Posetioci su imali priliku da vide izbor postera, fotografija i publikacija čiji dizajn potpisuje autor, kao i fotografije umetnika čija dela čuva Muzej, radove koji su označili početak njegove dugogodišnje saradnje sa MNMU.
https://mnmu.rs/slobodan-stetic/
https://www.seecult.org/dogadjaji/slobodan-stetic-50-2/
Lazar Vujaklija: Protest prema sebi Izložba u organizaciji Muzeja naivne i marginalne umetnosti, predstavlja prvi institucionalni, sveobuhvatni retrospektivni prikaz opusa ovog značajnog umetnika. Realizovana povodom 40 godina od njegove poslednje samostalne izložbe i 30 godina od smrti, izložba i prateći katalog otvaraju prostor za nova čitanja Vujaklijinog jedinstvenog stvaralačkog jezika u svetlu savremene istorije umetnosti. Izložba okuplja preko 170 radova, prezentujući umetnikov opus kroz sve medije u kojima je stvarao – slikarstvo, grafiku, crtež, tapiseriju, mural, plakat, ilustraciju knjiga, skulpturu i dizajn tepiha. Član Decembarske grupe, autor prvog beogradskog murala i učesnik Bijenala u Veneciji, Vujaklija je ostao zabeležen kao stvaralac koji izmiče klasifikacijama i terminološkim odrednicama. Izložba je ostvarena u saradnji sa brojnim republičkim i gradskim institucijama kulture, kao i nekolicinom institucija van muzejskog konteksta i privatnih lica, Nakon predstavljanja u Galeriji MNMU, izložba Lazar Vujaklija: Protest prema sebi biće prikazana u Muzeju savremene umjetnosti Republike Srpske.
https://mnmu.rs/izlozba-lazar-vujaklija-protest-prema-sebi/
https://www.youtube.com/watch?v=6Ace6JEWQls
https://urbanbug.net/desavanje/protest-prema-sebi-lazar-vujaklija-2025-12-16
https://principmagazin.com/otvorena-izlozba-lazar-vujaklija/
https://nova.rs/kultura/kokorus-lazar-vujaklija-je-umetnik-koji-izmice-klasifikacijama/
https://boldmagazine.rs/lazar-vujaklija-u-jagodini-protest-prema-sebi/
https://www.youtube.com/watch?v=fVGDZhKwkYg
https://www.danas.rs/tag/lazar-vujaklija-protest-prema-sebi/
https://www.rts.rs/lat/radio/radio-beograd-2/5849763/dve-retrospektive.html
https://herojimorave.rs/otvorena-izlozba-lazar-vujaklija-protest-prema-sebi/
Neobična kolekcija – izbor dela iz kolekcije Ljudmile Stratimirović Ljudmila Stratimirović duže od tri decenije brižljivo gradi svoju neobičnu kolekciju, pristupajući joj otvorenog uma i oslanjajući se isključivo na sopstveni unutrašnji impuls. Izložbu čini više od četrdeset slika, skulptura i digitalnih kolaža samoukih autsajdera, a posebno se izdvaja korpus dela nastao u okviru Specijalne bolnice Okružnog zatvora u Beogradu. Višestruka marginalizovanost stvaralaca lišenih slobode, koji su uprkos svemu pronašli način da se izraze, daje ovim delima posebnu težinu. Ona ne trpe klasičnu formalno-stilsku analizu, a njihova autentična snaga leži u neočekivanim slikama sveta koje nude — ekspresivnim, uznemirujućim, kičastim, svakodnevnim, transcendentalnim, meditativnim, psihotičnim. U središtu ove izložbe nije tek njena neobičnost, ona otvara pitanja koja su i dalje duboko tabuizirana. Postoji li umetnost kojoj nije mesto u muzeju? Ko u umetničkom sistemu ima pravo da kaže šta jeste, a šta nije umetničko delo?
Katalog Neobicna kolekcija.pdf
https://boldmagazine.rs/otvorena-izlozba-neobicna-kolekcija/
https://ozarenje.rs/izlozba-neobicna-kolekcija-otvorena-u-salonu-oto-bihalji-merin/
https://bilbord.rs/kultura/neobicna-kolekcija-kao-poziv-na-preispitivanje-muzeja-i-umetnosti/
https://www.balkan.buzz/otvorena-izlozba-neobicna-kolekcija-ljudmile-stratimirovic/
Profil jedene institucije Muzej naivne i marginalne umetnosti predstavio se izložbom Profil jedne institucije u Narodnom muzeju u Smederevskoj Palanci. Promene na svetskoj savremenoj umetničkoj sceni, diktiraju i promene u programu našeg Muzeja. Novi profil muzeja koji gradimo, koji je aktivan učesnik najpre domaće a zatim i međunarodne institucionalne umetničke scene. Počevši od 1960. godine, kada je muzej osnovan pod imenom Galerija samoukih likovnih umetnika u Svetozarevu, MNMU neprestano radi na proučavanju, prikupljanju, zaštiti i promociji dela nesvakidašnjih i autentičnih stvaralaca, koji se nisu kretali zacrtanim pravcima, već su podrazumevali nastanak novih formi i inovativnih pristupa umetničkom stvaralaštvu. Kako samo ime Muzeja sugeriše, vrlo često je bio pozicioniran izvan epicentra zvanične kulturne matrice. Izložba Profil jedne institucije prikazala je jedan sažet pregled dela iz naše kolekcije, od naivne umetnosti do art bruta.
https://www.youtube.com/watch?v=g4SLJlm14QY
https://tvjasenica.rs/gostujuca-izlozba-profil-jedne-institucije-dostupna-publici-do-26-februara/
Goja Muzej naivne i marginalne umetnosti i Fondacija Fond Oto Bihalji-Merin tokom 2025. godine prvi put objavljuju kapitalno delo Ota Bihalji-Merina o velikom španskom umetniku Fransisku Goji na srpskom jeziku. Originalno izdanje ove obimne studije nastalo je u tri toma na nemačkom jeziku: „Francisco Goya. Caprichos, Verborgene Wahrheit” (1980), „Goya und wir. Gemälde, Porträts, Fresken” (1981) i „Goya – Glanz und Macht. Schrecken des Krieges” (1985). Dela su do sada bila dostupna i na španskom i engleskom jeziku. Srpsko izdanje objedinjuje ovu trotomnu studiju pod naslovima: „Goja i mi. Slike, portreti i freske”, „Goja: Kaprici – skrivena istina” i „Goja: Sjaj i moć. Užasi rata”. Sva tri toma je premijerno prevela sa nemačkog jezika prof. dr Jelena Kostić-Tomović, dok sadržaj ove knjige dodatno kontekstualizuje i približava savremenom čitaocu recenzija prof. dr Saše Brajović. Urednica izdanja je dr Ivana Bašičević Antić, a pomoćnica urednice Danica Đorđević Janković.
https://www.facebook.com/reel/1532247181367917
https://mnmu.rs/prodavnica/oto-bihalji-merin-goja/